Co przeszło - Akty prawne w Polsce w prostym języku

Finanse publiczne

Ustawy i rozporządzenia w prostym języku — kategoria finanse publiczne.

19 maja 2026
Obowiązuje

Ustawa o zmianie ustawy o finansach publicznych oraz niektórych innych ustaw

W skrócie
Zmiany w zarządzaniu funduszami publicznymi
Finanse publiczne

Od 17 kwietnia 2026 roku Bank Gospodarstwa Krajowego ma obowiązek przechowywania wolnych środków budżetowych w depozycie u Ministra Finansów, co ma poprawić zarządzanie funduszami publicznymi. Nowe przepisy dotyczą różnych funduszy oraz instytucji, w tym funduszy obronnych i kredytowych dla osób w trudnej sytuacji finansowej. Na przykład, jednostki samorządu terytorialnego będą mogły otrzymywać odsetki od lokowanych środków, a nowe regulacje pozwolą na lokowanie funduszy w obcych walutach, co ma być korzystne dla optymalizacji finansowej. Regulacje wejdą w życie w roku 2024 i 2026. Zarządzanie funduszami publicznymi zyska większą przejrzystość, a nowa procedura audytów będzie wymagała dwuletniej praktyki i zdania rocznego egzaminu, co wzmocni kontrolę nad wydatkami.

Rozkład głosów „za”
KoalicjaOpozycja
2 kwietnia 2026
Obowiązuje

Rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów w sprawie dokonania przeniesienia planowanych wydatków budżetowych, w tym wynagrodzeń, określonych w ustawie budżetowej na rok 2026

W skrócie
Przeniesienie środków na sektor zdrowia
Finanse publiczne

Planowane wydatki budżetowe w wysokości 10 542 tys. zł zostaną przeniesione z Kancelarii Prezesa Rady Ministrów do sektora zdrowia, z czego 1 436 tys. zł jest przeznaczone na wynagrodzenia.Zmiana ta dotyczy pracowników administracji publicznej oraz osób, które nie są objęte mnożnikowymi systemami wynagrodzeń.Wynagrodzenia osobowe dla pracowników wyniosą 640 tys. zł.Dla członków korpusu służby cywilnej przeznaczone zostanie 796 tys. zł.Rozporządzenie wejdzie w życie dzień po ogłoszeniu, z mocą wsteczną od 27 lutego 2026 r.To przeniesienie środków ma na celu lepsze wykorzystanie publicznych funduszy w zgodzie z ustawą budżetową.

24 marca 2026
Obowiązuje

Ustawa budżetowa na rok 2026

W skrócie
Deficyt budżetowy i nowe wydatki na 2026 rok
Finanse publiczne

Przewidziano, że w 2026 roku deficyt budżetowy wyniesie 271,7 miliarda złotych, przy całkowitych dochodach wynoszących 647,2 miliarda złotych. Planowane wydatki państwa wyniosą 918,9 miliarda złotych.Zmiany budżetowe dotyczą wszystkich obywateli, instytucji publicznych oraz podmiotów samorządowych. Oczekiwane wydatki obejmują m.in.: Finansowanie instytucji publicznych, takich jak sądy, szpitale oraz administracja, w łącznej wysokości około 5 miliardów złotych.Zwiększenie wydatków na pomoc społeczną, które wyniosą łącznie około 15,3 miliarda złotych.Wydatki na obronność w wysokości ponad 103 miliardy złotych.Nowe regulacje przewidują również duże inwestycje w infrastrukturę oraz wsparcie dla różnych programów społecznych, co wpłynie na poprawę jakości życia obywateli w całym kraju.

Rozkład głosów „za”
KoalicjaOpozycja
29 kwietnia 2026
Obowiązuje

Rozporządzenie Ministra Finansów i Gospodarki w sprawie szczegółowej klasyfikacji dochodów, wydatków, przychodów i rozchodów oraz środków pochodzących ze źródeł zagranicznych

W skrócie
Nowe przepisy finansowe dla jednostek samorządowych
Finanse publiczne

Wprowadzono nowe regulacje dotyczące finansowania jednostek samorządu terytorialnego (JST), które mają na celu poprawę zarządzania finansami publicznymi. Przepisy wprowadzają szczegółowe klasyfikacje dochodów i wydatków, które od teraz muszą być wyodrębnione, co obejmuje m.in. wydatki na pomoc zagraniczną oraz klasyfikację dotacji. W praktyce oznacza to, że JST będą musiały dostosować swoje księgowość i planowanie budżetowe do nowych zasad.Zmiany mają zastosowanie przede wszystkim do wszystkich jednostek samorządowych, w tym gmin, powiatów oraz województw. Dotyczy to również funduszy z Unii Europejskiej oraz krajowych środków budżetowych.Wprowadzono także nowe kategorie wydatków, takie jak transfery bieżące i majątkowe, co nakłada na JST obowiązek rzetelniejszego księgowania i raportowania. Na przykład, szczegółowa klasyfikacja dotacji oraz oznaczania wydatków ułatwi ich ścisłe monitorowanie.Nowe regulacje mają na celu efektywniejsze zarządzanie funduszami publicznymi i usprawnienie ich wykorzystywania, co powinno przełożyć się na lepsze wsparcie dla lokalnych społeczności i projektów rozwojowych.

1 kwietnia 2026
Obowiązuje

Rozporządzenie Ministra Finansów i Gospodarki w sprawie Centralnego Rejestru Umów Jednostek Sektora Finansów Publicznych

W skrócie
Nowe zasady rejestracji umów w finansach publicznych
Finanse publiczne

Od 31 marca 2026 r. jednostki sektora finansów publicznych będą zobowiązane do rejestrowania wartości swoich umów. Nowe przepisy wprowadzają obowiązek uwzględnienia całkowitej wartości umowy na okres 48 miesięcy dla umów na czas nieoznaczony oraz wskazywania okresu trwania umowy i jej wartości w złotych.Zmiany te dotyczą zarówno jednostek publicznych, jak i przedsiębiorców. W szczególności, osoby fizyczne wnioskujące o założenie konta w systemie muszą najpierw zarejestrować konto dla jednostki finansów publicznych.Wnioski o założenie konta dla jednostek będą składać się elektronicznie. Po pozytywnej weryfikacji konta, osoby fizyczne otrzymają pełne uprawnienia użytkownika konta, co pozwoli na łatwiejsze zarządzanie umowami bez potrzeby składania dodatkowych wniosków.Niektóre przepisy, takie jak możliwość korzystania z Centralnego Rejestru Umów bez uprzedniego uwierzytelnienia oraz zasilenie systemów z innych źródeł, wejdą w życie 1 lipca 2026 roku.Nowe przepisy mają na celu zwiększenie przejrzystości oraz efektywności w zarządzaniu umowami w sektorze finansów publicznych.

24 marca 2026
Obowiązuje

Rozporządzenie Ministra Finansów i Gospodarki zmieniające rozporządzenie w sprawie sprawozdawczości budżetowej

W skrócie
Nowe zasady sprawozdawczości budżetowej
Finanse publiczne

Od 23 stycznia 2026 roku jednostki administracji publicznej będą musiały stosować nowe zapisy dotyczące sprawozdawczości budżetowej.Zmiany dotyczą m.in. Funduszu Modernizacji Bezpieczeństwa Publicznego oraz członków Rady Fiskalnej.Nowe regulacje będą obowiązywać po raz pierwszy w sprawozdaniach kwartalnych Rb-70 za I kwartał 2026 roku.Wprowadzenie tych przepisów ma na celu usprawnienie raportowania i zarządzania finansami publicznymi.

7 kwietnia 2026
Obowiązuje

Ustawa o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych

W skrócie
Nowe zwolnienia dla służby krwi
Finanse publiczne

W połowie kwietnia 2026 roku wejdą w życie nowe przepisy dotyczące zwolnień od pracy dla osób związanych z publiczną służbą krwi.Zmiany wprowadzają dodatkowe sytuacje, w których pracownicy będą mogli otrzymać zwolnienia od obowiązków służbowych.Te nowe regulacje dotyczą głównie pracowników systemu publicznej służby krwi, umożliwiając im korzystanie z dodatkowych przywilejów.Pozytywnie wpłyną one na bezpieczeństwo i funkcjonowanie publicznej służby krwi w Polsce.

Rozkład głosów „za”
KoalicjaOpozycja
23 marca 2026
Obowiązuje

Ustawa o zmianie niektórych ustaw związanych z funkcjonowaniem rynku finansowego oraz ochroną uczestników tego rynku

W skrócie
Zmiany w nadzorze finansowym i płatnościach
Finanse publiczne

Od 16 marca 2026 r. w Polsce będą obowiązywać nowe przepisy dotyczące nadzoru nad instytucjami kredytowymi i firmami inwestycyjnymi, mające na celu stabilność rynku finansowego oraz ochronę konsumentów. Zmiany te wpłyną na wszystkie instytucje finansowe oraz ich klientów.Nowe regulacje umożliwiają Komisji Nadzoru Finansowego (KNF) podejmowanie działań w przypadku braku skutków zdarzeń związanych z umowami bankowymi, co ma wzmocnić ochronę klientów. Dodatkowo, instytucje płatnicze będą musiały zaktualizować zasady ochrony środków pieniężnych i przedstawić plany likwidacyjne w przypadku upadłości.Kary za naruszenia nowych regulacji mogą wynieść do 21,5 miliona złotych dla osób odpowiedzialnych oraz do 10% rocznych przychodów dla dostawców usług płatniczych. Przepisy dotyczące sporządzania i aktualizacji dokumentacji ochrony środków wejdą w życie na podstawie unijnych regulacji, które będą obowiązywać w latach 2024-2026.Ogólnie, wprowadzone zmiany mają na celu zwiększenie przejrzystości, odpowiedzialności oraz bezpieczeństwa w sektorze finansowym, co powinno przynieść korzyści dla wszystkich użytkowników usług płatniczych.

Rozkład głosów „za”
KoalicjaOpozycja
24 marca 2026
Obowiązuje

Rozporządzenie Rady Ministrów zmieniające rozporządzenie w sprawie środków publicznych niezaliczanych do środków, o których mowa w art. 5 ust. 3 pkt 5c i 6 ustawy o finansach publicznych

W skrócie
Nowe fundusze na usuwanie skutków powodzi
Finanse publiczne

Od 9 stycznia 2026 roku wprowadzono nowe przepisy dotyczące środków publicznych na usuwanie skutków powodzi z września 2024 roku.Zmiany dotyczą głównie jednostek samorządu terytorialnego z województw: dolnośląskiego, lubuskiego, opolskiego i śląskiego oraz Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie.Te jednostki będą mogły ubiegać się o fundusze z Funduszu Solidarności Unii Europejskiej w ciągu 18 miesięcy od ich otrzymania.Nowe przepisy wejdą w życie z dniem ogłoszenia, co pozwoli na szybsze reagowanie na skutki powodzi w tych regionach.

7 kwietnia 2026
Obowiązuje

Ustawa o zmianie ustawy o finansach publicznych oraz niektórych innych ustaw

W skrócie
Zmiany w finansach publicznych od 2026 roku
Finanse publiczne

Nowe przepisy dotyczą finansów publicznych, które wejdą w życie 30 marca 2026 roku. Dotyczą one zarówno instytucji publicznych, jak i funduszy celowych oraz jednostek samorządu terytorialnego.Agencje i instytucje budżetowe będą tworzyć plany finansowe w porozumieniu z Ministerstwem Finansów.Inwestycje powyżej 10 milionów złotych muszą być dofinansowane co najmniej w 50% z budżetu.Plany finansowe dla projektów unijnych muszą uwzględniać nowe zasady ujmowania wydatków oraz rezerw celowych.Wprowadzone zmiany mają na celu zwiększenie transparentności i efektywności wydatków publicznych, w tym w zakresie inwestycji oraz finansowania projektów z funduszy europejskich.

Rozkład głosów „za”
KoalicjaOpozycja
23 marca 2026
Obowiązuje

Rozporządzenie Rady Ministrów zmieniające rozporządzenie w sprawie algorytmu przekazywania środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych samorządom wojewódzkim i powiatowym

W skrócie
Zwiększenie dotacji dla osób niepełnosprawnych
Finanse publiczne

Od 5 marca 2026 roku kwoty przekazywane na wsparcie osób niepełnosprawnych wzrosną.Nowe kwoty to: 39 000 zł dla osób niepełnosprawnych (wzrost z 38 000 zł w 2025 roku),38 496 zł dla innych regulacji (wzrost z 35 196 zł w 2025 roku).Zmiany dotyczą samorządów wojewódzkich i powiatowych, które otrzymają te fundusze z Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych.To zwiększenie dotacji poprawi wsparcie finansowe dla osób niepełnosprawnych i ich rodzin.

24 marca 2026
Obowiązuje

Rozporządzenie Rady Ministrów zmieniające rozporządzenie w sprawie przeglądu wydatków

W skrócie
Nowe zasady przeglądu wydatków publicznych
Finanse publiczne

Od 5 stycznia 2026 roku Minister Finansów będzie musiał przedstawić Radzie Ministrów plan przeglądu wydatków oraz regularnie informować o stanie wdrożenia zmian.Zmiany te dotyczą wszystkich obywateli, ponieważ wpływają na sposób zarządzania finansami publicznymi w Polsce.Po ogłoszeniu zmian, zaczną one obowiązywać po 14 dniach.To oznacza większą odpowiedzialność i przejrzystość w zarządzaniu wydatkami publicznymi.