Co przeszło - Akty prawne w Polsce w prostym języku

Prawo cywilne

Ustawy i rozporządzenia w prostym języku — kategoria prawo cywilne.

13 lipca 2026
Obowiązuje

Rozporządzenie Rady Ministrów zmieniające rozporządzenie w sprawie wykazu dokumentów publicznych

W skrócie
Zmiany w wykazie dokumentów publicznych
Prawo cywilne

Rozporządzenie zmienia wykaz dokumentów publicznych, co oznacza, że jedno z dotychczasowych postanowień dotyczących dokumentów zostanie uchylone.Nowe przepisy wejdą w życie następnego dnia po ogłoszeniu, co spowoduje szybkie wprowadzenie zmian.Zmiany te dotyczą wszystkich obywateli oraz podmiotów, które korzystają z dokumentów publicznych w Polsce.Warto zwrócić uwagę na nowe regulacje, aby być na bieżąco z wymaganymi dokumentami.

21 maja 2026
Obowiązuje

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości zmieniające rozporządzenie w sprawie doręczeń pism w postaci elektronicznej w postępowaniu karnym

W skrócie
Ułatwienia w doręczeniach pism karnych
Prawo cywilne

Od 1 czerwca 2026 r. doręczenia pism w postępowaniu karnym będą realizowane za pośrednictwem portalu informacyjnego, co znacznie ułatwi dostęp do spraw.Zmiany dotyczą wszystkich obywateli, a zwłaszcza osób zaangażowanych w postępowania karne, które będą mogły korzystać z konta użytkownika w systemie.Nowe przepisy wprowadzają automatyczne udostępnienie sprawy właścicielowi konta bez potrzeby składania wniosku.Potwierdzenie odbioru korespondencji zyska więcej szczegółowych informacji, w tym dane o doręczonym piśmie oraz daty związane z jego odbiorem.W porównaniu do poprzednich rozwiązań, które wymagały aktywnego wnioskowania o dostęp, nowy system znacznie upraszcza cały proces i przyspiesza komunikację w postępowaniu karnym.To zmiana, która z pewnością zwiększy przejrzystość i efektywność wymiany informacji w sprawach karnych.

7 lipca 2026
Obowiązuje

Ustawa o zmianie ustawy - Kodeks postępowania karnego

W skrócie
Zmiany w procedurze przekazywania osób
Prawo cywilne

Od 1 lipca 2026 roku wchodzi w życie nowa procedura dotycząca przekazywania osób na podstawie europejskich nakazów. Dotyczy to obywateli Polski oraz osób korzystających z prawa azylu w Polsce.Sąd może przesłuchać osobę objętą nakazem przed jego rozpoznaniem.Osoby te mogą być przekazywane do państw, które wydały nakaz, tylko za ich zgodą i po zakończeniu postępowania w Polsce.Przekazywanie będzie musiało nowo wystąpić o zgodę do organu państwa obcego, a terminy będą biegły od momentu uzyskania zgody.Te zmiany mają na celu usprawnienie i przyspieszenie procedur związanych z europejskimi nakazami w Polsce.

Rozkład głosów „za”
KoalicjaOpozycja
23 marca 2026
Obowiązuje

Ustawa o zmianie ustawy - Prawo o ustroju sądów powszechnych oraz niektórych innych ustaw

W skrócie
Zmiany w zatrudnieniu asystentów sędziów
Prawo cywilne

Nowe przepisy wprowadzają bardziej rygorystyczne wymagania dla asystentów sędziów w Polsce. Młodszy asystent sędziego musi być obywatelem Polski, mieć ukończony trzeci rok studiów prawniczych, być w wieku co najmniej 20 lat i mieć nieskazitelny charakter. Asystent i starszy asystent sędziego będą musieli posiadać tytuł magistra oraz co najmniej 7-letnie doświadczenie zawodowe w wymiarze sprawiedliwości. Młodszy asystent sędziego będzie zatrudniany maksymalnie na 33 miesiące, po czym, po ukończeniu studiów prawniczych, może zostać przeniesiony na stałe stanowisko asystenta. Dotychczasowe umowy na stanowiskach asystenta mogą stać się umowami na czas nieokreślony po odbyciu stażu. Minister Sprawiedliwości ustali wynagrodzenie w zależności od kwalifikacji i doświadczenia pracowników. Wprowadzono także nowe stanowisko starszego asystenta sędziego, uznawane za pełnoprawne w kontekście prawnym, co zyska na znaczeniu dla sędziów i prokuratorów od 2024 roku. Ustawa wchodzi w życie po 14 dniach od ogłoszenia, a przepisy wykonawcze będą obowiązywać maksymalnie przez 3 lub 12 miesięcy w zależności od typu przepisów.

Rozkład głosów „za”
KoalicjaOpozycja
3 lipca 2026
Obowiązuje

Ustawa o szczególnych środkach ochrony w postępowaniu cywilnym osób uczestniczących w debacie publicznej

W skrócie
Nowe zasady ochrony debaty publicznej
Prawo cywilne

Od 23 czerwca 2026 r. wchodzą w życie nowe przepisy mające na celu ochronę osób angażujących się w debatę publiczną. Zmiany te dotyczą przede wszystkim obywateli uczestniczących w dyskusjach na istotne tematy społeczne oraz organizacji pozarządowych.W przypadku wątpliwości co do celu powództwa, sąd może wymagać od powoda wpłaty kaucji na zabezpieczenie kosztów procesu, jeżeli pozwany dowiedzie, że roszczenie ma na celu stłumienie debaty publicznej. Termin na wniesienie kaucji wynosi miesiąc od uprawomocnienia się postanowienia.Jeśli pozwany zgłosi wniosek o oddalenie powództwa, powód jest zobowiązany do przedstawienia dowodów uzasadniających swoje żądania, a sąd musi rozstrzygnąć do trzech miesięcy od złożenia pozwu. Ponadto, sąd może nałożyć grzywnę na powoda w przypadku oddalenia powództwa dążącego do stłumienia debaty, w wysokości do 20-krotności minimalnego wynagrodzenia, a w szczególnych przypadkach nawet do 100-krotności.W razie oddalenia powództwa, powód będzie musiał pokryć koszty procesu, a pozwany ma prawo do zwrotu pełnych kosztów zastępstwa procesowego. Nowe przepisy wprowadzają też zakaz nadużywania prawa procesowego.Te zmiany mają na celu zminimalizowanie nadużyć w postępowaniach sądowych i zabezpieczenie wolności słowa w Polsce.

Rozkład głosów „za”
KoalicjaOpozycja
23 marca 2026
Obowiązuje

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości zmieniające rozporządzenie - Regulamin urzędowania sądów powszechnych

W skrócie
Usprawnienie postępowania sądowego
Prawo cywilne

Nowe przepisy usprawniają postępowania sądowe, wprowadzając m.in. elektroniczne doręczanie pism oraz dostęp do akt sprawy przez portal informacyjny.Dotyczy to wszystkich stron postępowania sądowego, w tym dłużników, osób nieobecnych oraz ich przedstawicieli.Akta sprawy będą dostępne zarówno przez konto w systemie teleinformatycznym, jak i na nośniku danych.Dokumenty w sprawach odwoławczych będą przesyłane w formie elektronicznej.Strony będą miały tydzień na zgłoszenie sprzeciwu wobec mediacji od momentu doręczenia postanowienia.Przepisy wejdą w życie z dniem ogłoszenia, co powinno poprawić efektywność pracy sądów i ułatwić obywatelom dostęp do informacji o sprawach.

12 czerwca 2026
Obowiązuje

Ustawa o zmianie ustawy o radcach prawnych

W skrócie
Nowe zasady dla radców prawnych
Prawo cywilne

Radcowie prawni będą musieli przechowywać dane osobowe przez co najmniej 10 lat po zakończeniu postępowania administracyjnego oraz przez 15 lat w przypadku postępowań dyscyplinarnych. Wprowadzenie tych przepisów dotyczy wszystkich radców prawnych oraz aplikantów radcowskich.Radcowie prawni zyskają ochronę prawną podobną do funkcjonariuszy publicznych.Obowiązkowe ubezpieczenie odpowiedzialności cywilnej będzie wprowadzane na rok lub dłużej, z obowiązkiem zgłoszenia rezygnacji w ciągu 14 dni.Kary za nieuprawnione posługiwanie się tytułem „radca prawny” wyniosą od 5 000 do 200 000 zł.Wcześniejsze przepisy dotyczące ubezpieczenia nie były tak restrykcyjne; teraz radcowie mają konkretny obowiązek ubezpieczenia oraz zachowania danych przez określony czas. Nowe regulacje zwiększają odpowiedzialność i kontrolę nad działalnością radców prawnych.

Rozkład głosów „za”
KoalicjaOpozycja
23 marca 2026
Obowiązuje

Ustawa o zmianie ustawy o rzeczach znalezionych oraz ustawy - Kodeks cywilny

W skrócie
Nowe zasady dotyczące znalezionych przedmiotów
Prawo cywilne

Od 18 lutego 2026 roku osoby, które znajdą wartościowe rzeczy, muszą zgłosić to staroście. Jeśli wartość znaleziska nie przekracza 5% minimalnego wynagrodzenia, można je zatrzymać.Nowe przepisy dotyczą wszystkich obywateli, którzy znajdą pieniądze, dokumenty osobowe, czy sprzęt wojskowy. Osoby te muszą natychmiast oddać sprzęt wojskowy lub dokumenty wojskowe odpowiednim organom, czyli staroście lub Żandarmerii Wojskowej.Po znalezieniu rzeczy w miejscach publicznych, jej zarządca zobowiązany jest do ogłoszenia tego faktu na stronie internetowej. Jeśli nikt nie zgłosi chęci odbioru w ciągu 30 dni, rzecz zostanie przekazana staroście.Osoby, które znajdą rzeczy wymagające pozwolenia (np. broń), muszą natychmiast powiadomić Policję.Jeśli rzecz ma wartość powyżej 5% minimalnego wynagrodzenia, starosta ma obowiązek ogłosić wezwanie do jej odbioru przez 6 miesięcy.Rzeczy znalezione, które nie będą odebrane w ciągu 6 miesięcy (lub roku, w przypadku braku możliwości wezwania), stają się własnością znalazcy lub powiatu. Te zmiany mają na celu zwiększenie odpowiedzialności i usprawnienie postępowania z rzeczami znalezionymi.

Rozkład głosów „za”
KoalicjaOpozycja